20 Aralık 2020 · 6 min read

Merkezi Olmayan Finans Düzenlenebilir mi?

Iwa Salami, University of East London (Doğu Londra Üniversitesi) Finans Hukuku ve Düzenleme alanında kıdemli öğretim görevlisidir.

Kaynak: Adobe/Rainer Fuhrmann

Dünyada çapındaki hisse senedi piyasaları salgınla mücadele ederken, bitcoin (BTC) fiyatında istikrarlı bir artış gördü. Aralık ayında, kripto para birimi tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 20.000 doları aştı ve henüz bu hafta sonu 24.000 dolara ulaştı

Bu büyüme, kısmen yatırımcıların salgın sırasında hisse senedi piyasalarından ürkmesi ve daha iyi yatırımlar aramasıyla açıklanabilirken, aynı zamanda DeFi olarak da bilinen yeni, ancak gelişen, merkezi olmayan finans piyasasından da etkileniyor.

DeFi, blockchain ve kripto paralar kullanarak insanların borçlanma, borç verme ve yatırım yapma gibi finansal hizmetlere girmelerine izin verir, bankalar gibi aracılar olmaz. Blok zincirleri, işlemlerin dijital kayıtlarını saklar. "Bloklar" olarak adlandırılan bireysel kayıtlar, "blok zincirini" oluşturan tek bir listede birbirine bağlanır. Blok zincirleri, DeFi'de bankalar gibi aracılara ihtiyaç duymayan otomatikleştirilmiş, uygulanabilir anlaşmalar olan "akıllı sözleşmeler" oluşturmak için kullanılır.

Protokollerinde 16 milyar dolardan fazlası kilitli olan DeFi pazarı, izlenecek bir pazardır.

DeFi, ödemeleri daha verimli hale getirmesiyle uluslararası ticarette muazzam bir potansiyele sahiptir. Genellikle yabancı bir ülkede başka bir banka adına bir müşteriye hizmet sunan finansal kurumlar olan muhabir bankalar gibi aracıları kullanma ihtiyacını ortadan kaldırabilir. DeFi, finansal hizmetlere erişim fırsatlarının kullanılabilirliği ve eşitliği konusunda da potansiyel olarak yardımcı olabilir.

Hesap verme zorunluluğu yok

Bununla birlikte, herhangi bir kişi veya kuruluşu bu pazardaki herhangi bir teknolojik başarısızlıktan sorumlu tutmak güçtür. Bu başarısızlık, sistem hacklendiğinde ve dijital varlıklar çalındığında güvenlik arızalarından tüm sistemin çökmesine kadar her şey olabilir. 

Yaptırım uygulanabilen veya kapatılabilen geleneksel bankaların aksine, bir şeyler ters gittiğinde sorumlu tutulabilecek ya da sorumluluk alabilecek kimse yoktur. Bunun nedeni, DeFi'deki uygulamaların, işlevleri dağıtan ve gücü merkezi bir konumdan veya otoriteden uzaklaştıran merkezi olmayan sistemler üzerine inşa edilmesidir. Sisteme bağlı her düğüm (node) (bilgisayar, IP, sunucu) kendi kararını verir ve sistemin son davranışı, bu bireysel düğümlerin kararlarının bir derlemesidir. 

Bu, DeFi işlemlerinin tipik olarak global olarak işlediği gerçeğiyle daha da karmaşık hale geliyor ve bu sektör için bir ülkede düzenleyici standartlar oluşturulduğunda, platformlar daha az katı olan ülkelere yönelebilir. Ayrıca, özellikle ülkeler finansal düzenleyici gelişimin farklı aşamalarında olduğu için, küresel koordinasyonun zorluğu da vardır. İngiltere ve ABD gibi gelişmiş ekonomiler daha güçlü düzenleyici çerçevelere sahipken, gelişmekte olan ekonomilerin çoğunda bu düzeneleyici çerçeveler yok.

A person holds a gold bitcoin coin in front of a Christmas tree

Bitcoin: bu Noel'de de mi yükseliyorsun? André François McKenzie / un splash, FAL

DeFi platformları ayrıca hackerler ve siber saldırılara konu olur ve bu platformlar kara para aklama için büyüyen platformlardır.

DeFi'yi düzenlemek mümkün mü?

Bu faktörler, merkezsiz platformların düzenlenip düzenlenemeyeceği veya küresel kara para aklama karşıtı gözlemci olan Mali Eylem Görev Gücü (FATF) tarafından belirlenen kripto sektörü kurallarının yeterince sağlam olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyor.

FATF yalnızca merkezi sistemleri veya kripto para borsaları gibi sanal varlıklar hizmet sağlayıcılarını kapsar. Bunlar, müşterilerin sterlin, ABD doları ve euro gibi itibari para birimleri gibi diğer varlıklar için kripto veya dijital para birimleri ticareti yapmalarına izin veren lisanslı işletmelerdir. 
                                                                                                                                                    Bu tür borsalar, platformların kendileriyle ilgili işlem yapan tarafları tanımalarının beklendiği FATF'nin "müşterinizi tanıyın" gereksinimlerine uymalıdır. FATF gereksinimleri, merkezi olmayan sistemlerde gerçekleşen mali faaliyetleri kapsamaz. 

İnsanların DeFi platformlarında işlem yapmak için kripto satın aldıkları merkezi platformları ve kripto borsalarını düzenleme ancak DeFi platformlarını serbest bırakma fikri, tüm kripto sektörünün düzenlemesinin genel etkinliğini sınırlıyor.

Merkezi olmayan bir uygulamanın kaynak koduna dahil edilmediği sürece, düzenlemenin nasıl gerçekleştirilebileceğini görmek zordur. Bu, blockchain yazılım geliştiricileriyle işbirliği gerektirir. Bununla birlikte, bu, istedikleri zaman düzenleyici gözetimi atlatmak için kodu manipüle edebildikleri için ellerine çok fazla güç verebilir.

Düzenleyiciler bunu yapmak istemeyebilir. Bunun yerine bu tür faaliyetleri yasaklamayı deneyebilirler. AB ve ABD'de, DeFi'nin çalışmasını potansiyel olarak yasaklayabilecek mevzuat önerildi. Bunlar arasında AB tarafından önerilen Kripto Varlıklarda Piyasalar (MiCA) Yönetmeliği ve Aralık 2020'de önerilen ABD İstikrar Tasarısı yer alıyor.
                                                                                                                                                  Merkezi olmayan bir sistemi kapatmak imkansız olmasa da, bunu başarmak çok zordur ve hükümete ya da düzenleyici makamlara büyük ölçüde güvenmeyi gerektirir. Ayrıca, IP adreslerine erişim sağlanması, yerel internet servis sağlayıcıları ile işbirliği yapılması, sistemi kullanan kişilerin konumlarının belirlenmesi veya izlenmesi ve bu tür platformları veya faaliyetleri etkin bir şekilde kapatmak için polisten faydalanmayı gerektirecektir. Tek bir yetki alanında herhangi birini bulmak ve sonra yargılamak kolay bir iş olmayacaktır.  

Bu, potansiyel olarak insanları bu hizmetleri kullanmaktan caydıracak ve bunları yasa dışı yollarla kullananların sayısını azaltacak olsa da, küresel ölçekte başarmak zor olacaktır - bu da uluslararası standartları tehdit eder.

Şu bir gerçek ki, düzenleyicilerin teknolojide uzmanlaşmaları ve DeFi'yi etkili bir şekilde düzenlemek için yazılım geliştiricileri de dahil olmak üzere daha geniş bir paydaş grubuyla bağlantı kurmaya istekli olmaları gerekir.

DeFi'nin esas olarak tıpkı 2017'deki ilk coin arzları (ICO'lar) gibi Ethereum blok zinciri üzerine inşa edildiğini belirtmekte fayda var. ICO'lar sonunda dolandırıcılıkla bağlantıları nedeniyle feshedildi. Geleceği ne olursa olsun, DeFi hızla büyüyen bir sektördür ve acil düzenleyici ilgisini hak ediyor.

The Conversation

Bu makale The Conversation'dan Creative Commons lisansı altında yeniden paylaşılmıştır. under a Creative Commons license. Orijinal makaleyi buradan okuyabilirsiniz.

____
Daha fazlası için:
DeFi Sektörü Yasaları İhlal Ediyor - Harekete Geçme Vakti
DeFi Yatırımcılarının Karşılaştığı 4 Risk
2021'de Kripto Düzenlemesi: Kademeli Yaklaşım ve Yeni Rüzgarlar